การบำบัดอยู่ตรงไหน ในยุคที่เอไออยู่ในทุกหนแห่ง
น่ายินดีหรือไม่นะ กับปี 2026 ที่ปัญญาประดิษฐ์อยู่ในทุกหนแห่ง อีเมลที่ไม่ต้องร้อยเรียงเอง ภาพที่ปรากฎขึ้นภายในไม่กี่วินาทีจากชุดคำสั่ง รวมไปถึงการจบประโยคอย่างสวยหรูนานก่อนที่เราจะนึกออกว่าสิ่งที่ต้องการสื่อสารคืออะไร ปีที่เรายังคงไถหน้าฟีดอย่างบ้าคลั่ง แต่เพิ่มเติมด้วยความสงสัยที่ทำให้เราสับสนมากกว่าเดิมจนต้องหยุดเพ่งครู่หนึ่งว่าความแปลกปลอมนี้เป็นข้อมูลจากมนุษย์หรือสมองจักรกล
ปีที่ความหมายและคุณค่าของความจริงแท้มีอุตสาหกรรมการผลิตมารองรับบนความต้องการอันมหาศาลของมัน
อีกหนึ่งปีที่มนุษย์เพิ่มพูนประสิทธิภาพบนความเสี่ยงอันเปราะบาง
ความเปราะบางที่ตั้งอยู่บนพื้นฐานของความจริงที่ว่า ชีวิตของมนุษย์ไม่ได้ดำเนินไปอย่างราบรื่นเหมือนที่โลกอยากให้เป็น
ความจริงที่ว่าระบบปฏิบัติการตามธรรมชาติของมนุษย์มีจังหวะในการสะดุดของมัน ช่วงเวลาของการหยุดชะงักทางความคิดก่อนที่คำพูดจะมาถึง, ประสบการณ์อันแท้จริงที่เราไม่เคยมีที่ทางให้กับมัน, ช่วงเวลามึนงงจากความรัก, การแทรกแซงของความเศร้า, บาดแผลที่ไม่สมานในเวลาที่คาดหวัง สิ่งเหล่านี้ทำให้ความหมายที่แท้จริงรั่วไหลลงข้างทางเมื่อต้องเจอกับช่วงเวลาที่เราไม่ได้วางแผนรองรับไว้
ความปิติและการเยียวยาอาจแฝงตัวในห้วงเวลาเหล่านี้ ตอนที่บางอย่างแตกสลาย ตอนที่ลมหายใจนำไปก่อนความคิด ตอนที่เรายอมจำนนว่าเราไม่มีวันรู้หรอกว่าอะไรจะเกิดขึ้นต่อไป ความสุขแสนประหลาดอาศัยอยู่ในความไม่ราบรื่น ความสะดุด ขัดข้อง กะพร่องกะแพร่งที่เรากำลังพยายามคัดมันออกจากชีวิต จังหวะเวลาที่ไม่ลงตัวพอดิบพอดี พูดอะไรผิดไปบ้าง บางอย่างเกิดขึ้นช้าเกินไป หรือความรักที่ไม่ได้จบลงแบบในนิทาน
ความเป็นมนุษย์อาจปรากฏอยู่ในรอยร้าวเหล่านี้
เช่นเดียวกันกับการเยียวยาและการบำบัด
แท้จริงแล้วการบำบัดเกิดขึ้นในความสัมพันธ์ การเยียวยาเกิดขึ้นในช่องว่างของระบบประสาทสองชุดที่กำลังเรียนรู้ว่าจะอยู่ด้วยกันอย่างไร มันเกิดขึ้นในความจริงแท้ของห้วงเวลาเล็กๆ ระหว่างความปิติกับรอยปุปะ ท่ามกลางความเข้าใจผิด ความผิดหวัง ความเด็ดเดี่ยวแสนเงียบเชียบของการกลับมายังห้องนี้อีกครั้งตอนที่ทุกอย่างยังไม่มีที่ทางของมัน การบำบัดเกิดขึ้นในความสัมพันธ์ที่ไม่มีฝ่ายใดรู้ทุกอย่าง เมื่อนักบำบัดเองก็ไม่ได้เก่งกาจและมีอำนาจเหนือความยุ่งเหยิง หากแต่เป็นแค่มนุษย์คนหนึ่งที่คอยเป็นสักขีพยานให้กับความเปลี่ยนแปลงในโลกภายใน
ในแก่นแท้ของความเป็นมนุษย์แล้ว การดูแลไม่ได้หมายถึงการเอาทุกอย่างอยู่หมัด แต่อาจหมายถึงการอยู่ด้วยกัน..ตรงนั้น ซึ่งสิ่งนี้เป็นการบริการที่มีแค่มนุษย์เท่านั้นที่ให้ได้
การบำบัดไม่ใช่งานของการเพิ่มผลิตภาพ หากแต่คืองานของสัมพันธภาพและการสร้างความสอดคล้อง การนั่งอยู่กับความเจ็บปวดของใครสักคนอย่างไม่เร่งเร้าให้รีบแก้ การหาที่ทางให้ความปั่นป่วน, ความลังเล, ความไม่ลงรอย ปล่อยให้กระบวนการเป็นไปอย่างเชื่องช้า เชื่อมั่นว่าบางสิ่งที่เปี่ยมความหมายกำลังเกิดขึ้นแม้มันอาจไม่ได้ดูหวือหวาจากภายนอก ประสบการณ์ของการอยู่ร่วมกับใครอีกคนในตอนที่พวกเขากำลังคลี่คลายและก่อตัวขึ้นมาใหม่ ลมหายใจที่แบ่งปัน ความสั่นไหวที่รู้สึกร่วมไปด้วยกัน ความยืนหยัดที่จะมีชีวิตแม้ปราศจากสคริปต์นั้นไม่มีอะไรทดแทนได้
การเลือกจะใช้ชีวิตอย่างเป็นมนุษย์อาจเป็นอารยะขัดขืนอย่างเงียบเชียบแบบหนึ่ง ในโลกที่รุดหน้าสู่ความมั่นคงแบบปัญญาประดิษฐ์
ดังนั้นปีนี้หากเราลองหันกลับมาดูแลกันอย่างเป็นมนุษย์ ด้วยการให้เกียรติช่องว่างและความพลาดพลั้ง ในที่ที่ภาษาไปไม่ถึงและบางสิ่งที่แท้จริงกว่ากำลังปรากฎ
การดูแลกันที่ยังคงยึดโยงสัมพันธ์ อยู่กับเนื้อตัว และไม่เร่งเร้าเอาความสมบูรณ์แบบ
โดย
กฤตกมล วุฒิธรรม
นักศิลปะบำบัด Studio Persona
